ادبیات

مثنوی
نویسنده : زهرا احمدی - ساعت ۱٠:۳۳ ‎ب.ظ روز سه‌شنبه ٢٠ اردیبهشت ،۱۳٩٠
 

  مثنوی

 در لغت به معنی دوتایی است و در اصطلاح ، شعری است در یک و زن که هر دو مصراع آن به یک قافیه باشد و قافیه ی هر بیتی به آزادی تغییر کند. از قالب مثنوی برای نقل داستان های مفصّل و بیان مطالب پیوسته استفاده می شود و از مبدعات ایرانیان است .

معروفترین مثنوی ها : مثنوی معنوی مولانا جلال الدّین محمد بلخی ، شاهنامه ی فردوسی ، بوستان سعدی ، جام جم اوحدی ، گلشن راز شیخ محمود شبستری ، حدیقه ی ثنایی ، ویس و رامین فخرالدّین اسعد گرگانی ، گرشاسب نامه اسدی ، مصیبت نامه ، منطق الطیر .

نمونه شعر درقالب مثنوی از بوستان سعدی  :

شبی یاد دارم که چشمم نخفت                     شنیدم ک پروانه با شمع گفت

که من عاشقم گر بسوزم رواست                تو را گریه و سوز و زاری چراست؟

بگفت : ای هوادار مسکین من                  برفت انگبین جان شیرین من

چو شیرینی ازمن بدر می رود                 چو فرهادم آتش بسر می رود

همی گفت و هر لحظه سیلاب درد               فرو می دویدش به رخسار زرد

مبین آتش مجلس افروزیم                             تپش بین و سیلاب دلسوزیم

که ای مدعی ، عشق کار تو نیست                    که نه صبر داری ، نه یارای ایست!

تو را آتش عشق اگر پر بسوخت                       مرا بین که از پای تا سر بسوخت

تو بگریزی از پیش یک شعله خام                       من استاده ام تا بسوزم تما م

نرفته زشب همچنان بهره ای                            که ناگه بکشتش پیچهره ای

همی گفت و می رفت دودش بسر                              که : این است پایان عشق ای پسر!

اگر عاشقی خواهی آموختن                                 به کشتن فرج یابی از سوختن


 
 
مسمط
نویسنده : زهرا احمدی - ساعت ۱٠:۳۳ ‎ب.ظ روز سه‌شنبه ٢٠ اردیبهشت ،۱۳٩٠
 

مسمط

نخست به شعر ی اطلاق می شده است که هر بیت آن چهار پاره داشته و سه پاره ی اول آن دارای سجعی مغایر با قافیه بوده است ، ولی رعایت این چنین سجع در بیت اول لازم نیست .

مسمط از قرن پنجم روشی دیگر گرفت . در این دوره شاعران اشعاری مرکب از چند رشته ساختند که هر رشته را چهار یا پنج مصرع است و همه ی مصرع ها جز مصراع آخر به یک قافیه می باشد. بر حسب تعداد مصراع ها ، مسمط را مربع یا مخمس یا مسدس و مسبع و مثمن می نامند.

منوچهری:

خیزید و خز آرید که هنگام خزانست

باد خنک از جانب خوارزم وزانست

آن برگ رزان بین که بر آن شاخ رزانست

گویی به مثل پیرهن رنگ‌رزانست

دهقان به تعجب سر انگشت گزانست

کاندر چمن و باغ ، نه گل ماند و نه گلنار

طاووس بهاری را، دنبال بکندند

پرش ببریدند و به کنجی بفکندند

خسته به میان باغ به زاریش پسندند

با او ننشینند و نگویند و نخندند

وین پر نگارینش بر او باز نبندند

تا بگذرد آذر مه و آید (سپس) آذار


 
 
فصل دوم
نویسنده : زهرا احمدی - ساعت ۱٠:۳۱ ‎ب.ظ روز سه‌شنبه ٢٠ اردیبهشت ،۱۳٩٠
 

سؤالات چهار گزینه ای فصل دوم فارسی سوم راهنمایی

1-     کدام گزینه معنی «میغ»است ؟

الف)قلّه ی کوه                                    ب)باران

ج)ابر                                               د)تگرگ

2- کدام گزینه غلط است ؟

الف)معادن جمع معدن                           ب)جواهر جمع جوهر

ج)مناظر جمع نظر                              د)منابع جمع منبع

3-کدام گزینه با بقیه فرق دارد ؟

الف )شگفت انگیز                               ب)جلودار

ج)کارگر                                           د)جاندار

4-کدام گزینه با بفیه هم خانواده نیست ؟

الف)خالق                  ب)مخلوق                        ج) اخلاق                        د)خلقت

5-کدام گزینه درباره ی غزالی درست است ؟

الف)در قرن ششم هجری می زیست                     ب)هم عصر خواجه عبدالله انصاری بود

ج)در قرن چهارم هجری می زیست                      د)هم عصر شمس الدّین محمّد جوینی بود

6-شاعر در این مصراع چه احساسی را بیان کرده است ؟«پشت لبخندی پنهان هر چیز »

الف)تمسخر   ب)بی خیالی         ج)خرسندی          د)پنهان کاری

7-کدام گزینه درباره ی حافظ درست است ؟

الف )بزرگ ترین غزل سرای ایران که در قرن هشتم هجری می زیست

ب)معروف به لسان الغیب و بزرگ ترین قصیده سرای ایران است

ج)در قرن هفتم می زیست و مثنوی ساقی نامه از اوست

د)بزرگ ترین غزل سرای ایران که لسان الغیب تخلّص گرفت

8-کدام عنصر زیبایی سخن در بیت زیر به کار رفته است ؟

ارغوان جام عقیقی به سمن خواهد داد

                                                                  چشم نرگس به شقایق نگران خواهد شد

الف )جان بخشی          ب)تشبیه                         ج)سجع               د)ضرب المثل  

9-کدام گزینه با دیگر گزینه ها از نظر نوع جمع متفاوت است ؟

الف )کتب      ب)علوم              ج)مدارس            د)سپاهان

10-این عبارت چند جمله است ؟«پروفسور لبخندی زد و گفت :بله ،از این بهتر نمی شود . بهتر!»

الف )دو                    ب)سه                ج)چهار              د)پنج

11-کدام گزینه از نظر ساختمان با دیگر گزینه ها تفاوت دارد ؟

الف)قلمدان                 ب)پرندگان                      ج)دانشمندان                     د)خیابان

12-کدام گزینه با بقیه هم خانواده نیست ؟

الف)دانا                    ب)دانشمندان                    ج)دانستن                        د)قلمدان

13-کدام گزینه ترکیب وصفی است ؟

الف)آسودگی خاطر                  ب)یاری علم                     ج)جزیره های آتشفشانی      د)عمق زمین

14-کدام گزینه درست است ؟

الف)نامه های دوستانه را حتماً باید روی کاغذ سفید نوشت .

ب)محل تمبر در بالای پاکت و در گوشه سمت چپ آن است

ج)نامه ارزان ترین راه ارتباط است

د)حاشیه گذاری را هنگام نامه نوشتن نباید فراموش کرد

15-کدام گزینه درباره ی سپهری نادرست است ؟

الف)در اشعارش ساده زیستی را بیان می کند

ب)علاقه به عناصر طبیعت در شعر او دیده می شود

ج)اشعارش بسیار پیچیده و دشوار است

د)زبانی ساده و صمیمی دارد

16-نقش «حافظ »در مصراع زیر چیست ؟

«حافظ از بهر تو آمد سوی اقلیم وجود »

الف )منادا                  ب)متمم               ج)نهاد                د)مسند

17-کدام گزینه درست معنی نشده است ؟

الف)آلاچیق=سایبان                 ب)فرجت =رخنه               ج)سراپرده =اتاق پذیرایی                د)ضایع =بلا استفاده –تباه

18-نویسنده ی کتاب کیمیای سعادت کیست ؟

الف)محمّد غزالی                     ب)شمس الدین محمد جوینی ج)عبد الرحمن جامی           د)عبید زاکانی

19-معنی «را »در این عبارت چیست ؟

بدان که هر چه در وجود است ،همه آیات حق تعالی است که تو را فرموده است تا در آن نظر کنی

الف )به                     ب)از                             ج)برای                          د )در

20- کدام گزینه با دیگر گزینه ها متفاوت است ؟

الف )بوستان              ب)کشتیبان                      ج)فریبا               د)دوستان

21)نوعی قالب شعری که از نظر نوع قافیه همانند قصیده است امّا در تعداد ابیات و موضوع با آن متفاوت است .

الف)قطعه                  ب)مثنوی                        ج)غزل               د)رباعی

22- فعل «خواهد شد » در کدام گزین در حکم فعل ربطی است ؟

الف )تا سراپرده ی گل نعره زنان خواهد شد

ب)که به باغ آمد از این راه و از آن خواهد شد

ج)قدمی نه به وداعش که روان خواهد شد

د)نفس باد صبا مشک فشان خواهد شد

23-در این مصراع کدام آرایه ی ادبی به کار رفته است ؟

نردبان از سر دیوار بلند صبح را روی زمین می آرد

الف)مبالغه                 ب)جان بخشی                   ج)ضرب المثل                 د)تعبیر

24-از این قالب شعری غالباً برای پند و اندرز و بیان نکات اخلاقی استفاده می کنند و حدّاقل ابیات آن دو بیت است

الف)قطعه      ب)قصیده            ج)غزل                           د)مثنوی

25-کدام گزین درباره ی «مشک فشان »غلط است ؟

الف)صفت                 ب)مشتق                         ج)اسم                د)مرکب

26- مسند در مصراع «عالم پیر دگر باره جوان خواهد شد »چیست ؟

الف )عالم                  ب)پیر                ج)دگر باره                      د)جوان

27-کدام یک از کلمه های زیر اسم جمع نیست ؟

الف)گروه                  ب)کتب                           ج) خلق               د)سپاه

28- کدام گزین ترکیب اضافی است ؟

الف )جوانان انقلابی                 ب)صورت های فلکی

ج)اعماق زمین                        د) مردم حیرت زده


 
 
سؤالات فصل اوّل
نویسنده : زهرا احمدی - ساعت ۱٠:٢٩ ‎ب.ظ روز سه‌شنبه ٢٠ اردیبهشت ،۱۳٩٠
 

1-کدام یک از شاعران زیر به زمان معاصر نزدیک تر است ؟

الف)مولوی                      ب)نظامی                        ج)سعدی             د)خواجه عبدالله انصاری

2-تفاوت دو قالب شعری قصیده و غزل در چیست ؟

الف)تعداد ابیات     ب)مضمون                      ج)طرز قرار گرفتن قافیه                 د)گزینه های الف و ب

3)کدام گزینه معنی این مصراع است ؟«فضل خدای را که تواند شمار کرد »

الف )چه کسی بر اثر فضل خداوند قادر به شمارش خواهد بود

ب)کسی قادر به شمارش فضل خداوند نیست

ج)به خاطر خدا چه کسی قادر به شمارش احسان خواهد بود

د)آیا کسی قادر به شمارش احسان خداست

4-بیت زیر بیشتر در توصیف چه نوع افرادی است ؟

هر کاو عمل نکرد و عنایت امید داشت

                                                دانه نکشت ابله و دخل انتظار کرد

الف)بی کاره        ب)گناهکار          ج)پرتوقّع                        د)نادان و ابله

5-کلمه «توحیدگوی »در این بیت چه نقشی دارد؟

توحید گوی او نه بنی آدمند و بس                   هر بلبلی که زمزمه بر شاخسار کرد

الف)نهاد                         ب)مفعول                        ج)مسند               د)صفت

6-در این بیت کدام آرایه ی ادبی به کار رفته است ؟

هر کاو عمل نکرد و عنایت امید داشت                         دانه نکشت ابله و دخل انتظار کرد

الف)تضاد                       ب)جان بخشی                   ج9 تشبیه                        د)مبالغه

7-معنی کلمه «دادار »در این بیت چیست ؟

پرهیز گار باش که دادارآسمان                                  فردوس جای مردم پرهیزگار کرد

الف)عادل                        ب)فریادرس                     ج)بخشنده                        د)مهربان

8-مفهوم این آیه «نیست برای انسان جز آنچه که سعی می کند »در کدام بیت آمده است ؟

الف)بعد از خدای هره پرستند هیچ نیست                      بی دولت آن که بر همه هیچ اختیار کرد

ب)نابرده رنج گنح میسّر نمی شود                             مزد آن گرفت جان برادر که کارکرد

ج)هر کاو عمل نکرد و عنایت امید داشت                     دانه نکشت ابله و دخل انتظار کرد

د)بخشندگی و سابقه لطف و رحمتش                           ما را به حسن عاقبت امیدوار کرد

9- این بیت جند حمله است ؟

الف)بعد از خدای هر چه پرستند هیچ نیست                   بی دولت آن که بر همه هیچ اختیار کرد

الف)دو جمله        ب)سه جمله          ج)چهار جمله                   د)پنج جمله

10- مفهوم این آیه «کسی که شیطان را به ولایت و دوستی بپذیرد و خدا را ترک کند همانا زیان کرده است »در کدام یک از بیت هی زیر آمده است ؟

الف)بخشندگی و سابقه ی لطف و رحمتش                    ما را به حسن عاقبت امیدوار کرد

ب)پرهیزگار باش که دادار آسمان                  فردوس جای مردم پرهیزگار کرد

ج)نابرده رنج گنج میسّر نمی شود                  مزد آن گرفت جان برادر که کار کرد

د)بعد از خدای هر چه پرستند هیچ نیست                      بی دولت آن که بر همه هیچ اختیار کرد

11- کدام گزینه با گزینه های دیگر متفاوت است ؟

الف)پرهیزگار                  ب)سازگار                      ج)ماندگار                       د)آمرزگار

12- در مدام یک از بیت های زیر متمم و حرف اضافه وجود ندارد ؟

الف)توحید گوی او نه بنی آدمند و بس                         هر بلبلی که زمزمه بر شاخسار کرد

ب)بخشندگی و سابقه ی لطف و رحمتش                      ما را به حسن عاقبت امیدوار کرد

ج)بعد از خدای هر چه پرستند هیچ نیست                     بی دولت آن که بر همه هیچ اختیار کرد

د)نابرده رنج گنج میسّر نمی شود                               مزد آن گرفت جان برادر که کار کرد

13- گلستان در چه موضوعاتی و دارای چند قسمت است ؟

الف)حکایت های مردم پیشین -8باب

ب)حکمت و داستان -7باب و 1مقدمه

ج)اخلاق و حکمت -8باب و 1مقدمه

د)اخلاق نیک – 9باب

14- کدام بیت نمی تواند «اولین بیت »یک قصیده باشد ؟

الف)خلید خار درشتی به پای طفلی خرد                       به هم برآمد و از پویه باز ماند و گریست

ب)نالم زدل چو نای من اندر حصار نای                      پستی گرفت همّت من زین بلند جای

ج)مرا بسود و فرو ریخت هر چه دندان بود                  نبود دندان لابل چراغ تابان بود

ج)الا!یا خیمگی خیمه فرو هل                       که پیشاهنگ بیرون شد زمنزل

15- با توجّه به بیت :

نکته ای کان جست نا گه از زبان                    همچو تیری دان که جست آن از کمان

کدام گزینه درست است ؟

الف)از زبان و از کمان :کلمات قافیه                           ب)جست :ردیف

ج)کمان و زبان :کلمات قافیه                                     د)از ردیف

16- کدام گزینه «ترکیب وصفی »است ؟

الف)سابقه ی لطف                         ب)دادار آسمان

ج)حسن عاقبت                              د)مردم پرهیزگار

17- با توجّه به بیت مقابل کدام گزینه نادرست است ؟

الف)این بیت ضرب المثل است

ب)دو کلمه «رنج »و «گنج»متضاد هستند

ج)کلمه «نابرده »صفت مفعولی مرکب است

د)مقصود از کلمه «گنج »در این بیت مال و ثروت و دارایی است

18- نهاد فعل «باش »در بیت مقابل کدام گزینه است ؟

الف)دادار                        ب)فردوس                       ج)پرهیزگار                    د)نهاد «ضمیر تو »پنهان در فعل

19- کدام گزینه با توجّه به قالب قصیده درست است ؟

الف)تعداد بیت های آن معمولاً بین دوازده تا هفتاد هشتاد بیت است

ب)موضوع آن غالباً ستایش ،نکوهش ،وصف طبیعت یا مسائل اخلاقی است

ج)چون در قصیده شاعر از سروده شعر قصد معیّنی مثل مدح موعظه یا تهنیت دارد آن دا قصیده به معنی قصد شده نامیده اند

د)همه ی موارد

20- کدام گزینه درست معنی نشده است ؟

الف)عنایت = توجّه                                    ب)فضل = احسان

ج)دخل = درآمد                                        د)بی دولت = بی سواد

21- کدام گزینه درباره ی خواجه عبدالله انصاری درست است ؟

الف)درنثر مسجّع پیرو سعدی بود                  ب)نثر او بسیار دشوار است

ج ) از پیشگامان نثر مسجّع است

د) مناجات نامه را در  قرن چهارم هجری سرود

22- کدام گزینه مربوط به «زمان های اصلی »فعل است ؟

الف)ماضی ،مضارع ،مستقبل                      ب)ماضی نقلی ،مضارع ،مستقبل

ج) گذشته ،حال ،ماضی                              د)مضارع اخباری ،ماضی بعید ،مستقبل

فعل کدام یک از جمله هاب زیر ربطی است ؟

الف) در این کار عظیم هنری عده ی زیادی شرکت داشته اند

ب)طبق های پر زر پیش او نهاده بودند

ج)نقّاشان ایرانی از عناصر محیط خود الهام گرفتند

د)منشأ طرح های ایرانی صور طبیعی است

23- کدام یک از فعل های زیر متعدّی یا گذرا است ؟

الف)رفت            ب)خورد             ج)ایستاد                                     د)آمد


 
 
سهراب سپهری
نویسنده : زهرا احمدی - ساعت ۱٠:٢۸ ‎ب.ظ روز سه‌شنبه ٢٠ اردیبهشت ،۱۳٩٠
 

سهراب در سال 1307 در کاشان متولد شد و چند ماهی پیش از کودتای 28 مرداد یعنی در خرداد ماه 1332 دوره ی نقاشی دانشکده ی هنرهای زیبا را به پایان رساند . علاقه به شعر و نقاشی در سهراب به موازات هم رشد یافت .چنان که پا به پای مجموعه ی شعرهایی که از او به چاپ می رسید نمایشگاه های شب شعری هم ترتیب می داد تلفیق شعر و نقاشی در پرتو روح انزوایی و متمایل به گونه ای عرفان قرن بیستمی هم به شعر او رقّت احساس و نازک بینی هنرمندانه ای می بخشید و هم نقاشی او را به نوعی صمیمیّت شاعرانه نزدیک می کرد .

تخیّل آزاد و بر روی هم گونه ای سوررئالیسم خفیف و جستجوی روابط متعارف اشیاء و مفاهیم به وجهی شاعرانه و آمیخته با خیال پردازی از مشخّصه های آشکار شعر سپهری است . همین ویژگی است که در نظر برخی وی را به تمایلات سبک هندی و قابلیّت مقایسه با بیدل عظیم آبادی ، شاعر عارف و خیال پرداز سده ی دوازدهم هند نزدیک کرده است .

سفرهای سهراب به غرب و شرق عالم و دیدار از رم ،آتن ،پاریس و قاهره ، تاج محل ، و توکیو برای او بیشتر سلوک روحی و معنوی و سیر در انفس به حساب می آمد تاگشت و گذار و جهان دیدگی و سیر در آفاق .

پیشتراز آن که به هند و ژاپن سفر کند با فکر و اندیشه ی بودایی و سلامت عارفانه ی پیشینیان آشنایی داشت ،این سفرآشنایی و علاقه ی او را ژرفتر کرد و در  مجموع به هنر او سیرتی عارفانه و پارسایانه بخشید. سفر به ژاپن که به قصد آموختن حکاکی روی چوب آهنگ آن کرده بود به او چیز هایی دیگر نیز آموخت . این که شعرهای سپهری را گاهی در حال و هوای «هایکو »یافته اند ،این که سپهری به سنت ها و داشته های خود خرسند و به شهر و دیار و طبیعت رهای اطراف شهر خود (کاشان )پای بند است ،هر چند اندک ،می تواند نتیجه ی تأ ثیر این گونه سفرها باشد ،چنان که توجه او به طبیعت هم در نقاشی و هم در شعر نیز از این تأثیر به کلّی دور نمانده است .

او چشم به طبیعت داشت و از پیرامونیان خود ،که شاید تنها اندکی از آنان از صداقت و صمیمیّت انسانی بالایی برخوردار بودند ،پرهیز می کرد .

علاقه ی سهراب به هنر و مکتب های فلسفی شرق دور معروف است .این علاقه را وی با آگاهی توأم کرده بود . او به مطالعه در فلسفه و ادیان بسیار علاقه مند بود . سهراب ابتدا در دهه ی 1330 به عنوان نقاشی نوپرداز به شهرت رسید . کار شعر را هم از همان ایّام آغاز کرده بود . نخستین مجموعه ی شعر او مرگ رنگ در سال 1330 به چاپ رسید زندگی خواب ها را در سال 1332 و آوار آفتاب و شرق اندوه هر دو را به سال 1340 عرضه کرد در این مجموعه ها ی نخستین او گهگاه طنین صدای نیما یوشیج به گوش می رسید ؛ امّا مجموعه های بعدی یعنی صدای پای آب ،مسافر و بویژه حجم سبز که در سال 1346 انتشار یافت ،هیچ صدایی جز صرای آشنای خود او نیست هر چند برخی در واپسین شعرهای سپهری رنگی از زبان اندیشه ی فرخزاد دیده و در نتیجه از پاره ای جهات شهرت آن دو را قابل مقایسه دانسته اند . مجموعه ی این هفت کتاب به همراه یک کتاب دیگر او به نام ما هیچ ما نگاه که قبلاً نیز منتشر شده بود، در سال 1356 یک جا در مجموعه ای با عنوان هشت کتاب به چاپ رسیده که بعد از آن بارها تجدید چاپ شده است .

شعر سهراب ابتدا با انکار و انتقاد مواجه شد . شاعران و منتقدان ملتزم ،شعر و شیوه ی شاعری او را نکوهیدند و او را منفی نگر و بی مسؤولیّت و رویگردان از جامعه معرفی کردند . اما سهراب بی توجه به این نکوهش ها و جارو جنجال ها به کار خود ادامه داد و سر به شعر و نقاشی خود فرود آورد برترین ویژگی شعر سهراب غنای آن از نظر جوهر شعری است ،چیزی که نزد کمتر شاعری به این زلالی می توان یافت .

از لحاظ ساخت و قالب شعر او که از قید وزن عروضی وردیف و قافیه رهاست در اکثر موارد آهنگین ارائه شده است . پیوند کلمات و همنشینی تصویرها در کارهای او بدیع و پاکیزه از کار درآمده است .این تصویرها بیشتر از آن که در طبیعت قابل لمس باشد ،در ذهن و روح خواننده حس می شود و با ادراک انسانی او در می آمیزد سهراب سپهری در میان انبوه شاعران نیمایی پیش از انقلاب ،وجودی استثنایی بود که از همه ی جنجال های روشنفکرانه و غرب گرایانه پا کنار کشیده . او برای بسیاری کسان بهترین نمونه ی یک هنرمند واقعی بود . انسانی وارسته که به استعداد و توانایی های ذاتی خویش تکیه داشت .تنها زیست و در این تنهایی از نیرنگ و دو رویی و تقلّب دور بود. گویی تمام فضیلت های یک هنرمند اصیل و نجیب ایرانی را در خود داشت .

سپهری روز اوّل اردیبهشت ماه 1359 در اثر ابتلا به بیماری سرطان خون درگذشت . با آن که شعر وی حاوی فضیلت های گمشده ی انسانی بود در زمان حیاتش مقبولیّت عام پیدا نکرد ،امّا بعد از انقلاب و بویژه در دهه ی 1360 گروهی زیاد از شاعران و شعر دوستان به او روی آوردند و بر شعرش نقد و تفسیر نوشتند .

 


 
 
جلال ال احمد
نویسنده : زهرا احمدی - ساعت ۱٠:٢٧ ‎ب.ظ روز سه‌شنبه ٢٠ اردیبهشت ،۱۳٩٠
 

آل احمد (1348-1302) در عرصه ی نویسندگی دهه های گذشته ی ایران از دو جهت متمایز است :نخست این که او در یک خانواده ی کاملاً مذهبی و خوشنام دیده به جهان گشوده بود ،امّا جویندگی و عطش روحی وی را از مسیر تجربه های گوناگون عبور داد و هرگز نتوانست در یک جا ،حتی در بستر آرامش بخش باورهای دینی آرام گیرد . و دیگر آن که شاید تحت تأثیر همین زندگی پرتکاپو و سرشار از مسأله بود که آل احمد به شیوه و سبک جدیدی از نویسندگی دست یافت که تا مدّتها نویسندگان جوان نسل بعد از خود را شیفته ی زبان و اندیشه ی خویش قرار داد .

جلال آل احمد در سال 1322چند ماهی در نجف درس طلبگی خواند .پس از بازگشت به ایران ،در سال 1322به احزاب سیاسی پیوست و چندی با حزب توده همکاری کرد ،امّا در این محیط نیز مطلوب خود را نیافت . از سال 1326 به معلّمی روی آورد و نویسندگی را وجهه ی همّت قرار داد .

آل احمد نخستین داستان خود را به سال 1324 با عنوان «زیارت» در مجلّه ی سخن چاپ کرد . مجموعه ی دید و بازدید او هم در این سال منتشر گردید . داستان از رنجی که می بریم بیشتر تحت تأثیر شعارهای حزبی درباره ی فشاری که حکومت بر کارگران و افراد سیاسی وارد می آورد ،در سال 1326 انتشار یافت .

در دو مجموعه ی داستان سه تار ، و زن زیادی نادانی ، تعصّب و ناداری مردم کوچه و بازار را با لحنی انتقادی تصویر کرد . از سال 1332 برای مدّتی به زندان افتاد .سرگذشت کندوها را درباره ی مسائل سیاسی مربوط به ملّی شدن صنعت نفت ایران نوشت که صورت تمثیلی داشت .

مشهورترین اثر داستانی آل احمد داستان بلند مدیر مدرسه است که به سال 1337 انتشار یافت . مدیر مدرسه سرگذشت مدیری بی پناه است بعد از کودتای 28 مرداد 1332 که فضای اداری فاسد سرانجام او را به ناامیدی می کشاند . نثر پرشتاب و بریده ،بریده ی آل احمد که به «نثر تلگرافی »شهرت یافته ،در همین اثر به کمالی شایسته رسید و نسل جوان آن روز و دهه ی بعد را بشدّت تحت تأثیر قرار داد . رمان نون و القلم (1340)کوشش دیگری است برای بازگویی اوضاع اجتماعی در قالب داستان . نفرین زمین (1346)در واقع ادامه ی مدیر مدرسه است و در آن معلّم روستا به گزارش تحوّلات روستا ها در روزگار اصلاحات ارضی می پردازد . این کتاب یکی از نخستین رمان هایی است که در آن نویسنده به مسائل روستا و ادبیات روستایی می پردازد . مجموعه ی پنج داستان که پس از مرگ او به سال 1350 منتشر شد ، در بر گیرنده ی داستان هایی است که نویسنده از دوران کودکی خود به یاد آورده است . زندگانی آل احمد در شهریور ماه 1348 به پایان آمد در حالی که 46 سال بیشتر نداشت .

علاوه بر داستان و شاید بیشتر از آن ، آل احمد به مسائل اجتماعی و روستایی و نوشتن شرح دیدارهای خود علاقه داشت . بنا براین ، از همان آغاز هم نوشتن مقالات اجتماعی و انتقادی را وجهه ی همّت خود قرار داد و هم با شور و پشتکار ویژه ای به تک نگاری (مونو گرافی )و سفرنامه نویسی روی آورد  .

در زمینه ی مقاله نویسی انتقادی مجموعه های هفت مقاله ، سه مقاله ی دیگر ، کارنامه ی سه ساله ، ارزیابی شتاب زده ، در خدمت و خیانت روشنفکران و غرب زدگی از آل احمد در دست است ، که به ویژه در دو کتاب اخیر نویسنده به مهمترین مسائل جامعه ی ایران یعنی دو مو ضوع «غرب »و «روشنفکران » پرداخته و با دیدی ناقدانه و سنّت گرا با توجّه به موازین جامعه شناسی آراء معروف به «غرب زدگی » خود را پرشتاب و کوبنده مطرح کرده است . استحکام نثر جلال در مقاله های انتقادی و سبک مقطّع و پر تپش نوشته ی او شیوه ی کار وی در داستان نویسی را هم بشدّت متأثر ساخته و داستان های کوتاه و بلند وی را هم به ساختار و محتوای مقاله نزدیک کرده است .

در قلمرو سفرنامه ، تک نگاری و مشاهدات ،اورازان ،تات نشین های بلوک زهرا ، جزیره ی خارک ، درّیتیم خلیج ،سفر روس یادگارهایی است که از قلم آل احمد بر جای مانده است . در بازگشت از سفر حج و قتی به سال 1345 سفرنامه ی حج او با نام خسی در میقات انتشار یافت توجّه بسیاری از حج کنند گان اهل قلم را به دنبال داشت ، توانست سبک نوینی در سفرنامه نویسی حج پدید آورد .

آل احمد ترجمه هایی از آثار نویسندگان بزرگ جهان مانند : داستا یوسکی ،ژان پل سارتر ، آندره ژید و اوژن یو نسکو نیز دارد که در مجموع نسبت به دیگر زمینه های نویسندگی برای او به عنوان یک مترجم شأن چندانی به بار نیاورده است . چنانکه تلاش های او در کار مطبوعات و نشر چندین نشریه یا همکاری با گردانندگان آن ها هم هرگز درقبال شهرت وی در نویسندگی اهمّیّت زیادی نیافته است .


 
 
ارایه تشخیص
نویسنده : زهرا احمدی - ساعت ۱٠:٢٤ ‎ب.ظ روز سه‌شنبه ٢٠ اردیبهشت ،۱۳٩٠
 

در استعاره ی مکنیه ی تخییلیه ، مشبه به که ذکر نمی شود در غالب موارد انسان است که غربیان به آن پرسونیفیکاسیون و در فارسی و عربی تشخیص می گویند.

تشخیص: هر گاه ویژگی های انسان را به غیر انسان نسبت دهیم « شخصیت بخشی » یا « تشخیص » می گویند.

 نمونه هایی از تشخیص در ادبیات دوره راهنمایی:

شبنم از روی برگ گل برخاست                    گفت : می خواهم آفتاب شوم

دانه آرام بر زمین غلتید                               رفت و انشای کوچکش را خواند

غنچه هم گفت : گر چه دل تنگم                    مثل لبخند باز خواهم شد

جوجه ی کوچک پرستو گفت :                       کاش با باد رهسپار شوم

جوجه گنجشک گفت : می خواهم                   فارغ از سنگ بچّه ها باشم

جوجه ها ی کبوتران گفتند:                         کاش می شد کنار هم باشیم

آب با گام های استوار و امید وار شتابان می رفت تا خود را به دهان خشک زمین و صدها کشتزار سوخته و نگاه های پژمرده ی هزاران درخت تشنه برساند و در رگ های خشکیده ی جوی ها ی مزرعه و کوچه باغ ها ی مرده ، جاری گردد.

درختان سرسبز باغ شاد و خرّم را دیدم که شاخه های خویش را به آسمان بر افراشته بودند و دعا می کردند و کودکان پرنشاط گل بوته و نوجوانان امیدوار ذرت ها در گوش نسیم ، آمین می گفتند .

در این فصل زمین سر از خواب زمستانی بر می دارد.

بهار که می آید ، هر شاخه گویی دست خواهشی است که در طلب باران از زمین به آسمان برآمده است ، آسمان هم البتّه سخاوتمند می شود .

شاخه های درختان ، زیر بار میوه های تابستانی قد خم می کنند.

در پاییز برگ ها با وزش هر نسیم دست از دامن شا خه ها رها می کنند و رقصان در باد به زمین می ریزند.

پاییز با طبیعت وداع می کند و زمستان از راه می رسد و کوله بارش را که پر از برف و سرماست بر زمین می گذارد.

شاخه های جوان بی برگ زیر با رسنگین برف کمر خم کرده اند .

زمین نفس گرمی می کشد.

کرخه هرگز رنگ نباخت و بر خود نلرزید و آب بر لبش نخشکید و از هراس جنب و جوش خود را رها نکرد.

رودخانه ماند و نظاره کرد.


 
 
شاعران و نویسندگان کتاب ادبیات فارسی سوم راهنمایی
نویسنده : زهرا احمدی - ساعت ۱٠:۱٤ ‎ب.ظ روز سه‌شنبه ٢٠ اردیبهشت ،۱۳٩٠
 

 

زندگی نامه خواجه عبدلله انصاری :

در سال 396هجری در هرات به دنیا آمد .چهار ساله بود که پدرش او را به مکتب فرستاد و چون به نه سالگی رسید شعر خوب می گفت به طوری که همگان بر او حسد می بردند .در چهارده سالگی علوم زمان هود از قبیل ادبیّات ،عربی،تفسیر،حدیث،کلام و فلسفه را فراگرفت حافظه ای بسیار قوی داشته چنانکه هر مطلب را که می شنید از حفظ می کرد گفته اند حدود صد هزار بیت شعر از شعرای عرب از حفظ داشت او پس از آن که دید با مطالعه و فراگرفتن علوم مختلف به هدف خود نرسیده است در رشته ی عرفان وارد گردید و از حضور بزرگان عارف کسب فیض کرد خواجه عبدالله در سال 481در گذشت .بعضی آثار مهم وی عبارت است از :مناجات نام ،صدمیدان ،طبقات الصوفیه ،الهی نامه ،زادالعارفین ،تفسیر قرآن و رباعیّات .

 

 

شمس الدّْین محمّد جوینی برادر عطاملک جوینی –نویسنده کتاب جهانگشای جوینی –و مشهور به صاحت دیوان است وی در سال 657هجری قمری از سوی هلاکو خان مغول به حکومت بغداد رسید و چندی بعد نیز وزارت همین شخص را عهده دار شد . شمس الدّْین در زمان ارغون خان حاکم مغول به علّت بدگمانی خان مغول به زندان افتاد و در سال 683هجری قمری به دستور وی به قتل رسید .

 

زندگی نامه ی محمّدبن محمّد غزّالی :

ملقّب به حجةالاسلام است و در سال 450هجری قمری در تابران توس متولّد شد .شغل پدر وی پشم ریسی بود و بدین خاطر به غزّالی شهرت یافته است .وی در فقه ،حکمت و کلام سرآمد عصر خود بود . عمده ی تحصیل وی در نیشابور و گرگان صورت گرفت .در سال 484 از سوی خواجه نظام الملک به تدریس و ریاست نظامیه بغداد انتخاب شد .امّا در این ایّام انقلابی در وی پدید آمد و منصب ریاست را به برادرش احمد واگذار کرد و خود در بلاد شام و حجاز ناشناخته به سفر می پرداخت . وی ده سال بعد به توس بازگشت و پس از مدّتی کوتاه تدریس در نظامیّه ی نیشابور توس برگشت و خانقاهی ترتیب داد و به ارشاد خلق پرداخت و دیگر مسند تدریس را قبول نکرد و سرانجم در سال 505هجری قمری در زادگاهش در گذشت .

بعضی آثار او :

کیمیای سعادت -احیاء علوم الدّین –نصیحة الملوک –مکاتیب و فضائل الانام است .

معرفی کتاب کیمیای سعادت :

در حقیقت این کتاب خلاصه کتاب احیاءعلوم الدّین است وی این کتاب را در حدود سال500هجری قمری نوشته است کتاب شامل چهار بخش شناخت نفس ،شناخت حق تعالی ،شناخت دنیا و شناخت آخرت است .


 
 
← صفحه بعد